Otrzymanie finansowania od zagranicznego pożyczkodawcy nie oznacza automatycznie obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) w Polsce. W praktyce należy przeanalizować trzy niezależne podstawy, które mogą prowadzić do braku obowiązku zapłaty PCC.
Dla ustalenia, czy PCC wystąpi, kluczowe są przede wszystkim dwa elementy:
1) gdzie w chwili zawarcia umowy znajdują się środki pieniężne będące przedmiotem pożyczki, oraz
2) gdzie dochodzi do zawarcia umowy.
Jeżeli pieniądze w chwili zawarcia umowy znajdują się w Polsce, pożyczka podlega PCC niezależnie od miejsca podpisania umowy. Jeżeli natomiast środki są za granicą, PCC może wystąpić tylko wtedy, gdy pożyczkobiorca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania w Polsce i sama czynność została dokonana na terytorium Polski.
Samo zawarcie umowy pożyczki za granicą nie przesądza jeszcze o braku PCC
W pierwszej kolejności należy ustalić, gdzie w chwili zawarcia umowy znajdowały się pieniądze będące przedmiotem pożyczki. Jeżeli były w Polsce, PCC co do zasady występuje niezależnie od tego, że umowę podpisano poza Polską.
Brak PCC występuje wtedy, gdy łącznie spełnione są 2 przesłanki: środki są za granicą i umowa została zawarta za granicą
Jeżeli w chwili zawarcia umowy środki znajdują się poza Polską, a sama umowa zostaje zawarta poza Polską, pożyczka nie podlega PCC.
W praktyce trudności powoduje ustalenie, gdzie faktycznie umowa została zawarta. Często zdarza się, że umowa zostaje zawarta oraz przesłana pomiędzy stronami w formie elektronicznej.
Interpretacje podatkowe wskazują, że miejsce zawarcia umowy ustala się przez pryzmat chwili i miejsca dojścia stron do porozumienia albo miejsca złożenia ostatniego podpisu.
Jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej o sygn. 0111-KDIB2-2.4014.290.2022.4.MM z dnia 23.12.2022:
„Jak wynika z powyższego, jeżeli umowa zostaje zawarta po przeprowadzeniu negocjacji co do treści tejże umowy (w ich wyniku), to umowa ta zostaje zawarta z chwilą i w miejscu ich zakończenia. Dla określenia więc miejsca zawarcia umowy, istotnym będzie miejsce zaakceptowania warunków umowy, czyli uzgodnienia wszystkich postanowień, które były przedmiotem negocjacji przeprowadzonych przez strony celem zawarcia umowy. Skoro zatem podpisana w Polsce przez Wnioskodawcę umowa pożyczki została przesłana do pożyczkodawcy, który następnie podpisał ją w Wielkiej Brytanii, to w Wielkiej Brytanii jako miejscu złożenia ostatniego podpisu doszło do zawarcia umowy.
O ile zatem samo ustalenie, gdzie (na jakim rachunku) znajdują się środki w momencie udzielenia pożyczki nie budzi wątpliwości, to jednoznaczne ustalenie miejsca rzeczywistego zawarcia umowy wymaga dużej uważności oraz analizy aktualnych interpretacji podatkowych w tym zakresie.
PCC a VAT
W przypadku pożyczki, która na podstawie wskazanych powyżej przesłanek podlega PCC w Polsce, możliwe jest również zastosowanie wyłączenia z PCC na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy o PCC, tj. gdy dana pożyczka jest objęta reżimem VAT.
